است و اوقافى دارد مردم دمشق گويند قبر ستّ [ 1 ] امّ كلثوم است . سيد ( ره ) گفت روايت شده است كه : سر حسين عليه السّلام را به كربلا بازگردانيدند و با جسد شريف دفن كردند . و عمل طايفه بر اين است و غير اين هم روايت شده است و ما نقل نكرديم چون بناى ما بر اختصار است . ( 1 ) مؤلف گويد : كلام اهل اثر در مدفن رأس شريف مختلف است گروهى گفتند : يزيد آن را نزد عمرو بن سعيد بن عاص عامل مدينه فرستاد عمرو گفت : هرگز نمىخواستم آن را براى من فرستد فرمان داد در بقيع نزد قبر مادرش فاطمه دفن كردند [ 2 ] . و بعضى گويند : آن سر در خزانهء يزيد بود تا منصور بن جمهور به خزانهء او در آمد آن را در سبدى سرخ رنگ يافت و به سياهى خضاب شده بود آن را نزديك باب الفراديس دفن كرد . و بعضى گويند : سليمان بن عبد الملك مروان آن را در خزانهء يزيد يافت و در پنج جامهء ديبا

--> [ 1 ] مترجم گويد : اين مشهد كه ابن بطوطه ذكر كرده است امروز نسبت به زينب كبرى مىدهند . مشهد ديگر در تربت باب الصغير در خود دمشق است منسوب به ام كلثوم و مشاهدى چند امروز در آن تربت است منسوب به اهل بيت از جمله مشهد سكينه بنت الحسين ، مشهد سيده زينب صغرى مكنّاه به امّ كلثوم ، فاطمهء صغرى بنت الحسين ، عبد اللّه بن امام زين العابدين عليه السّلام عبد اللّه بن امام جعفر صادق عليه السّلام رءوس شهدا . ياقوت در معجم البلدان در ضمن وصف دمشق قبورى از صحابه و تابعين و اهل بيت كه بدانجا مدفونند ذكر كرده است و از اهل بيت امّ الحسن بنت امام جعفر صادق عليه السّلام و على بن عبد اللّه بن عباس و پسرش سلمان و زوجه‌اش امّ الحسن بنت على بن ابى طالب عليه السّلام و خديجه دختر امام زين العابدين عليه السّلام و سكينه بنت الحسين . و خود او گويد : صحيح آن است كه سكينه در مدينه مدفون گشت و ديگر محمد بن عمر بن على بن ابى طالب عليه السّلام و فضّه كنيز فاطمهء زهرا - سلام اللّه عليها - و از صحابه بلال و ابو الدرداء را نام برده است گويد : بيرون شهر نزديك مشهد خضر قبر محمد بن عبد اللّه بن الحسين بن احمد بن اسماعيل بن جعفر صادق عليه السّلام است و در باب الفراديس مشهد حسين بن على عليه السّلام است . و گويد : در جامع دمشق از جهت مشرق مسجد عمر بن الخطاب و مشهد على بن ابى طالب و مشهد حسين و زين العابدين عليهم السّلام و مقصود از مشهد بنايى است كه به ياد آنها بر پاى كنند براى علاقه و خصوصيتى كه آن مكان با ايشان داشت و باب الفراديس درب شمالى مسجد بزرگ دمشق گويا سر مطهر را در آنجا آويخته بودند و پس از آن كه وليد بن عبد الملك چهار در براى مسجد ساخت موسوم به باب الفراديس شد و اين جامع كه وليد ساخت پيش از وى كليساى نصارى بود به نام يحيى پيغمبر عليه السّلام . [ 2 ] مترجم گويد : قول صحيح در مدفن حضرت سيّدة النساء زهرا - سلام اللّه عليها - آن است كه : در خانهء خود بود . و اين قول شيخ صدوق ( ره ) است در فقيه ، و كلينى در كافى . و شيخ طوسى در تهذيب گويد : آن كس كه گفت : فاطمه - سلام اللّه عليها - در بقيع مدفون شد از صواب دور است . و قول آنكه گويد : در روضهء مطهره دفن شد و آنكه گويد : در خانه خود ، قولشان به هم نزديك است . مترجم گويد : مقصود شيخ طوسى - رحمه اللّه - اين است چون خانهء فاطمه - سلام اللّه عليها - ملاصق آن جزء مسجد است كه روضه گويند و البته در آن وقت در جاى در ، ديوار و شبّاكى فاصله نبود ممكن است اطلاق روضه بر خانهء مبارك آن حضرت به علاقهء مجاورت . و آنكه گفت : در روضه مدفون است مقصودش همان خانه است ؛ چون اگر فاطمه زهرا در روضه مدفون باشد در غير خانهء خود بايد او را در مسجد پيغمبر كه از زمان آن حضرت تاكنون پيوسته مجمع خلايق بود دفن كرده باشد و اين با تستّر قبر كه مقصود اهل بيت بود مناسب نيست و چون در آن عهد دفن كردن در خانه معهود بود هيچ علت ندارد بگوييم با آن قصد تستّر كه داشتند حضرت زهرا را از خانه بيرون برند و در مسجد يا در بقيع دفن كنند . پس در صحّت قول مشايخ ثلاثه تردّد نبايد كرد و اكنون قبر مطهر آن حضرت در ضريح پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و پشت سر آن حضرت است و خانه حضرت زهرا - سلام اللّه عليها - ملاصق خانهء عايشه بود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آنجا دفن شد .